Volle klassen

Voor deel 3 van Machiel Dierks verdiep ik me in de armenschool aan het Slijkeinde waar decideren van Machiel heengingen.

De Stadsschool (Stads Armenschool), in 1734 gesticht aan het Slijkeinde bij het Kortenbos. Ca. 1750. Collectie Haags gemeentearchief

In zijn boek Het Kortenbosch; biografie van een Haagse arbeidersstraat wijdt Roel Wuite een zestal bladzijden aan de school en Willem Konings, hoofdonderwijzer van 1830 tot 1863.

Uit zijn onderzoek blijkt dat de gemeente in 1833 vier huisjes die aan de school grenzen, onteigend. De huisjes worden bij de school uit 1734 getrokken. De verbouwing biedt ruimte aan de onderwijzerswoning boven de school en een groot lokaal waarin alle kinderen worden gehuisvest.

Getuige een verslag van de zitting van de gemeenteraad van 29 juli 1859 gingen er 600 kinderen naar die school. Overigens zal het schoolverzuim naar alle waarschijnlijkheid hoog zijn geweest. Er was immers nog geen leerplichtwet en veel kinderen moesten werken in de fabrieken.

Hoe het ook zij. Al die kinderen in een koud, stinkend lokaal kregen les in rekenen, lezen, schrijven en zingen en als het meezat zedenleer, aardrijkskunde en geschiedenis van de hoofdonderwijzer, 5 hulponderwijzers en een aantal kwekelingen. Althans in theorie. Onderbezetting was toen ook al een probleem! Ook toen werd naar de toenmalige maatstaven op het onderwijs beknibbeld.

Hij (de onderwijzer) toch slijt zijn leven in een arbeid die velen eentoonig en vervelend voorkomt , die velen als ondankbaar afschilderen en zeker , als men de benificien als maatstaf aanneemt , als zeer ondankbaar moet erkennen. Nog in het afgeloopen jaar hebben de beraadslagingen in ’s lands wetgeving daarvan de bewijzen opgeleverd, hebben doen zien hoe die benificien beknibbeld werden, hoe sommige volksvertegenwoordigers er op uit waren in de nieuwe regeling het minst mogelijke door te zetten, ten einde , bij de vaststelling van de traktementen der openbare onderwijzers , het onderwijs voor een koopje te hebben. Mogten die discussiën vele gemeentebesturen toch niet voeren om zich streng aan het aangenomen minimum te houden en het op die wijze den beschaafden onderwijzer onmogelijk maken overeenkomstig zijne betrekking in de Maatschappij met een gezin te kunnen leven.

De Wekker, weekblad voor onderwijs en opvoeding; jrg 15; 7/1/1858

Over Anne Mieke Vermeulen


2 responses to “Volle klassen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: