Categorie archief: 19de eeuw

Van Gogh in Den Haag

Wat een mooie dag was het gister. We hadden ons opgegeven voor de themavaart van de Ooievaart over Van Gogh in Den Haag. De verwachtingen waren hooggespannen. We hebben immers goede ervaringen met de boottochten van deze organisatie.

33114997_1772807512776112_213965551175729152_o

De deelnemers aan de Van Goghvaart met op zijn rug de gids Steef, die een goed voorbereid verhaal wist te houden over de Haagse jaren van Vincent van Gogh. (Foto: Catharina Abels)

De gids wist veel te vertellen over het leven van de schilder en concentreerde zich daarbij op de Haagse jaren van Vincent. Hij wees op de verschillen tussen arm en rijk en de explosieve groei van de stad in de jaren van de industriële revolutie.

Het Den Haag waar van Gogh rondliep overlapt deels met dat van Machiel Dierks, die immers in mijn boek in 1848 naar de stad komt om daar te werken in de metaalpletterij van Enthoven. Van Gogh heeft de fabrieksgebouwen in 1882 geschilderd. Of Machiel dan nog leeft??

Iron_Mill_in_The_Hague

Van Gogh tekende ook de huisjes aan het Slijkeinde, waar zowel Machiel als de moeder van Sien woonde. Sien was de moeder van de prostituee over wie Van Gogh zich een tijd heeft ontfermd.

SONY DSC

Na afloop van de rondvaart kregen we nog een boeiend verhaal te horen van Gerhard te Hoopen over mogelijk een echte Van Gogh, die zijn vader in de jaren zeventig vond in een oude schuur in Etten.

En daarna was het tijd om een hapje te eten. Net buiten het centrum van Den Haag in de Van Swietenstraat ligt het Indonesisch restaurantje Bogor Roemah Makan, waar we hebben genoten van een heerlijke rijsttafel.

IMG_0437


Adriaan van Bevervoorde

Bevervoorde1848 kleinIn mijn vorige bericht verwees ik al naar jonkheer Adrien Jean Eliza Engelbert van Bevervoorde tot Oldemeule

Het jaar 1848 was in Europa een rumoerig jaar van burgerlijke opstanden en revoluties. Het is het jaar waarop Koning Willem I naar zijn eigen zeggen in één nacht van conservatief tot liberaal was geworden.

Van Bevervoorde had over die ontwikkeling langer gedaan en had zich zelfs ontpopt als democratisch publicist. De publicaties en daden van de progressieve jonkheer zijn ongetwijfeld van invloed geweest op Willem I, die bang was voor een revolutie ook in eigen land.

Op 16 maart 1848 kwamen burgers in verschillende steden op de been om het ontslag van de zittende regering te vieren. Zo ook in Den Haag:

ddd_010058925_mpeg21_p003_image

De stoet werd voorafgegaan door Karel Enthoven, de zoon van de eigenaar van de fabriek. Bevervoorde bevond zich onder de menigte en werd door de mensen toegejuicht en op de schouders genomen.

Ik stel mij voor dat ook Machiel Dierks zich onder de betogers bevond en wellicht mee Bevervoorde op de schouders nam. Maar hoe kreeg Karel Enthoven de arbeiders zover dat zij de koning toejuichen en wat was de invloed van het gedachtengoed van van Bevervoorde op deze mensen?

Meer over van Bevervoorde leest u bij in de samenvatting van Robijns. Hij beschrijft het leven van de jonkheer uitgebreider in zijn boek: Radicalen in Nederland. Opmerkelijk: In de KB staat dit boek in de leeszaal onder de rubriek criminologie.

 

BewarenBewaren


Tussen Schelde en Rijn

hellegatthijsse

Hellegat met strekdam uit: Jac. P. Thijsse Onze Groote Rivieren

In de twintiger en dertiger jaren laaide de discussie op omtrent een betere verbinding over water tussen Antwerpen en het Hollands Diep. Bij de afscheiding van België, zowat honderd jaar eerder, hadden onze zuiderburen een vrije doorvaart naar het noorden bedongen. Door de aanleg van de spoorlijn Roosendaal naar Vlissingen werd die doorvaart belemmerd. Er werden kanalen gegraven  van Hansweert naar Wemeldinge en van Vlissingen naar Veere.  Op termijn bleek deze oplossing niet afdoende en de Belgen gaven aan een kanaal van Antwerpen naar Moerdijk te wensen.

Verschillende opties voor het te volgen tracé werden onderzocht. Een interessant voorstel in het licht van mijn boek over de Mooye Keene is het voorstel van W P G (Wim) Assmann, journalist en later hoofdredacteur van het katholieke blad De Grondwet (voorloper van BN/De Stem).

kanall

Kaartje met het tracé door West-Brabant, volgens het voorstel van W. P. G. Assmann

Assmann projecteerde een kanaal dat vanuit de Oosterschelde boven Bergen op Zoom via Fort de Rovere naar de Roosendaalse Vliet en verder naar de Mark en door het stroomgebied van de Mooye Keene zou lopen.

Dit plan is door ‘Den Haag’ nooit serieus genomen. De uitvoering van de Schelde-Rijn verbinding moest zelfs wachten tot de jaren 70.

Meer over dit plan valt straks te lezen in het boek: ‘De Mooye Keene; geschiedenis van een zeearm’.

 


Mastboomhuis

Wat een charmant museum is het Mastboomhuis in Oud Gastel. Alhoewel, een museum mag het geloof ik niet genoemd worden. De museumjaarkaart is dan ook niet geldig. De toegang bedraagt €7,50. Daarvoor krijg je een introductiefilm te zien en een i-pad mee, met informatie over de verschillende ruimtes. Het onthaal is bijzonder gastvrij en de vrijwilligers die je begeleiden, geven de nodige extra uitleg.

het-mastboomhuis

Gister bezocht ik dit voormalige burgemeestershuis, waar de tijd lijkt gestold op het moment dat Henri Mastboom, de laatste bewoner in 1999 overleed.  In het huis was de tijd al eerder achtergebleven, want er werd zuinig geleefd en niets werd weggegooid. Daardoor is het hele huis een vreemde mengeling geworden van een 19de eeuws interieur met hedendaagse elementen in een uitgewoond pand.

Henri Mastboom komt naar voren als een excentrieke man die krampachtig vasthield aan het verleden. Zijn vermogen liet hij na aan een stichting die het huis heeft geconserveerd volgens het principe van ‘suspended decay’ (onderbroken verval). Dat laat een indruk na alsof je Henri ieder moment in zijn huis kan tegenkomen.

Ook zijn familie beschouwde Henri als  een excentriek man, om wie nogal eens gelachen werd. In het fragment van radio Idzerda komt zijn achterneef Johan van der Pol aan het woord, die een boekje over zijn oudoom schreef.

De Stichting Mastboom-Brosens beheert een fonds en organiseert lezingen.

lezingen


Karrenmuseum Essen

Afgelopen dinsdag bezocht ik met mijn jeugdvriendin Anneke, tijdens ons 5-daagse fietstochtje, het karrenmuseum te Essen. Er is een veelheid aan wagens, karren en karretjes te zien die voor verschillende doeleinden werden gebruikt.

Er staat een omnibus

Omnibus

Omnibus

En er zijn heel wat verschillende rijtuigen

 

Je krijgt een goed beeld van vormen van huisnijverheid

Van vlas tot linnen

Van vlas tot linnen

Het karnen van boter.  Het proces werd aangedreven door een rad, waarin een hond (of ook wel een kalf) rondliep.

Ook de ambachten komen aan bod. Er zijn een wagenmakerij, een zadelmakerij en een smidse

En na het leven bleef het klassenonderscheid bestaan


Vlasmuseum

Gister is mijn 5-daagse vakantie begonnen. Met jeugdvriendin Anneke in ons eigen West/Brabant .

We bezochten het vlas- en suikermuseum in Klundert. We kregen er een privérondleiding van een oud-vlasbewerker.

Het was binnen eigenlijk te donker voor goede foto’s met de i- phone, maar een paar beelden om een indruk te geven.


Het was een zeer informatief bezoek. De opstelling laat het hele proces van oogst tot gereed product zien. We hebben gezien hoe het vlas over de hekel wordt gehaald en we weten nu dat een zwingelspaan iets heel anders is dan een dorsvlegel.

Behalve de volgorde van het verwerkingsproces was ook de mechanisatie doorheen de tijd zichtbaar gemaakt.

Wie ooit in Klundert komt, kan ik een bezoek zeker aanraden.


Van Raaltehuis

IMG_0110

Van het voorjaar heb ik met Paul een bezoek gebracht aan Ommen om het van Raaltehuis te zien. In dit huis was de theologische school van Albert van Raalte die een belangrijke rol speelt in het leven van Machiel Dierks. Het gebouwtje was zodanig vervallen, dat de aanblik mij somber stemde over de toekomst van het pand.

Inmiddels heb ik naar aanleiding van het verschijnen van deel 2 van Machiel Dierks, contact gehad met dhr. Heijink, voorzitter van de Stichting Van Raaltehuis. Hij had verheugend nieuws.  Er is een nieuwe bestemming voor het pand gevonden. Voor wie daarover meer wil weten kijk op de website van de stichting.

IMG_0111

In Ommen staat ook deze prachtige beuk als herinnering aan dominee van Raalte. Hij zou door de predikant zelf zijn geplant in de tuin van de pastorie.

Een fragmentje uit deel 2 van Machiel Dierks:

Albert brengt zijn paard tot stilstand voor het huis aan het Bouweind. Uit de koets stapt Christien met de baby op haar arm. Jennigje volgt met de kleine Albert. Twee jaar is hun oudste alweer. Albert heeft een benoeming gekregen in Ommen. Vanuit de nieuwe woonplaats zal het eenvoudiger voor hem zijn naar de omliggende gemeentes in de provincie te reizen.

In de loop der jaren zijn de vervolgingen afgenomen. Albert krijgt nog wel eens een boete voor illegaal preken en een enkele keer wordt hij uitgejouwd, maar er is eindelijk een relatieve rust rond de afgescheiden gemeentes.

De dominee geeft de leidsels over aan Egbert ten Tooren. De bakker, bij wie hij zo vaak onderdak vond tijdens zijn predikingen hier in Ommen, is gekomen om de familie te verwelkomen in de pastorie. De geloofsgemeente heeft het huis gekocht en er wordt een kerk gebouwd aan de Bouwstraat. Albert heeft in beiden een aanzienlijk bedrag gestoken van het geld dat Christien van haar ouders had geërfd.
‘Het ligt er toch maar. We kunnen er best wat van gebruiken’, had hij tegen Christien gezegd en zij had daarmee ingestemd.
Als Albert de voerman heeft betaald, neemt hij zijn vrouw bij de arm en loopt met haar het tuinpad op.
‘En?’ vraagt hij. ‘Kan het je goedkeuring dragen?’
‘Het is een prachtig huis Albert en wat ligt het mooi tussen het groen.’
‘En wat dacht je van de tuin. Daar kunnen de kinderen straks heerlijk spelen en er is plaats genoeg voor het paard en misschien kunnen we wel een koe houden voor de melk.’
‘Ga jij die melken dan?’ Een glimlach verschijnt op Christiens gezicht bij de gedachte aan haar man onder de koe.
‘Gerust’, zegt Albert en lacht met haar mee.