Categorie archief: Afscheiding België

Fietsen langs de veldtocht deel 1

De afgelopen dagen heb ik met mijn jeugdvriendin Anneke een fietstocht gemaakt langs de route van de Tiendaagse Veldtocht. Aan de hand van fragment uit het boek wilden we een aantal plekken bezoeken. Jammer genoeg waren we door de extreme hitte niet in staat alles te doen wat we ons hadden voorgenomen, maar de eerste dag verliep uitstekend.

De stille straatweg doorsnijdt het onafzienbare heideveld. Een eenzame herder hoedt zijn schapen. Slechts even kijkt hij op bij het naderende geluid van marcherende soldatenlaarzen. Hij is het voortdurend komen en gaan van militairen gewend. Aan de rand van de vlakte ligt immers kamp Rijen.

IMG_0452

Maar Co kijkt zijn ogen uit. Bijna 10.000 man hebben hier hun bivak. De hele eerste divisie is samengetrokken. Soldaten zitten voor hun tenten en poetsen hun geweren. Anderen verstellen hun uniform. Een marketenster verkoopt jenever aan een paar soldaten. Een groep officieren bespreekt met grote gebaren verschillende gevechtstechnieken. Een onderofficier schrijft een brief naar huis. In open vuurplaatsen worden grote stukken vlees gebraden. Een bataljon treedt aan, klaar om te gaan marcheren. Houten loodsen functioneren als koffiehuis, eetzaal en ontspanningsruimte. Verschillende tenten doen dienst als kerk, politiewacht of wapenopslag. En midden in het kamp staat, omgeven door berken, het onderkomen van de prins Admiraal.

Kamp Rijen

De plek waar ooit het kamp Rijen lag

Tien dagen later is het Waterloodag. In het kamp heerst een feestelijke stemming.Overal hangen oranje en rood-wit-blauw gekleurde vlaggetjes aan tenten. Parades worden gehouden en er klinkt opwekkende marsmuziek van een militair blazersorkest.

Voor zijn tent wrijft Co zijn laarzen nog eens extra glanzend en borstelt zijn jas schoon. Vandaag zal de prins zelf de troepen inspecteren. Co pakt zijn geweer en zet het glimmende bajonet erop. Even streelt zijn hand het lemmet. Onwillekeurig gaan zijn gedachten naar de dode blauwkiel.

‘Hé Van Slot’, slaat een maat hem op zijn schouder: ‘Opschieten man, we moeten op appél.’ Werktuiglijk grijpt hij zijn wapen vast en volgt zijn kameraad. Stram staan ze even later met 10.000 anderen in gevechtsorde op de hei. Trompetten schallen en kondigen de komst van de kolonel generaal aan. Co is onder de indruk van de hoogheid op zijn paard. Vol bewondering kijkt hij op naar de prins in zijn majesteitelijk uniform met de brede, goudkleurige epauletten, de hoge pluim op zijn steek en de sabel in zijn hand. Juist voor het bataljon houdt het gezelschap onverwachts halt. Ze stijgen af, ook de prins. Verwachtingsvol kijken de mannen toe hoe een prachtig nieuw vaandel wordt ontrold en aan de hoogheid overhandigd. En dan gebeurt het ontstellende. De prins richt zich speciaal tot hen.

‘Majoor van Pabst, mannen. Jullie inzet en trouw is mij, is ook het thuisfront niet ontgaan. Daarom heeft de bevolking van Haarlem gemeend jullie te moeten voorzien vaneen prachtig nieuw vaandel, door de vrouwen van de stad zo kunstig gemaakt. Uit naam van alle thuissteden mag ik u majoor het banier overhandigen’

Onder luid gejuich neemt de majoor het vaandel in ontvangst en de prins gaat verder.

‘Ga met volharding voort op de ingeslagen weg van eer. Spoedig zal de gelegenheid zich voordoen dat jullie de vijand onder ogen zullen zien. Wees dan je naam en dit vaandel waardig en gedenk deze dag, de 18de juni, als de dag waarin dat andere bloed heeft gevloeid voor vrijheid en vaderland.’

In een korte toespraak bedankt de majoor de prins en de burgers van Haarlem, maar Co hoort het niet meer. Hij verfoeit alle lof en eer die hen wordt toegezwaaid, vindt zichzelf onwaardig. Als de majoor zijn betoog beëindigt, barst het gejubel pas goed los en van alle kanten klinkt: ‘Leve de koning!’ en ‘Leve het vaderland!’ Maar Co is in gedachten bij de dode man in het bos onder Roosendaal. Terwijl zijn kameraden feesten, trekt hij zich terug. In somberheid verzonken brengt hij urenlang eenzaam door achter de barakken aan de rand van het terrein. Pas in het diepst van de nacht zoekt hij zijn tent op, waar de maats in een diepe dronken slaap liggen.

fullsizeoutput_599

De kampstraat ontleent zijn naam aan het voormalige legerkamp

Nog ruim een week blijft de hele eerste divisie op de hei bij Rijen. De exercities en de discipline dringen Co’s sombere gedachten naar de achtergrond. De voorbereidingen op de oorlog eisen al zijn aandacht.

En dan moeten ze plaats maken voor de tweede divisie. 10.000 man worden ingekwartierd in de contreien van het kamp. Het bataljon van Co verhuist naar Gilze.

We passeren een oude boerderij die er in het eerste kwart van de 19de eeuw al stond

fullsizeoutput_59a

De Molen stond niet op de planning, maar dateert ook uit die periode.fullsizeoutput_59d

Het gehucht Loveren ligt in Baerle met een prachtig pleintje in het midden en een aantal oude boerenhuizen …IMG_0462…en de voormalige herberg ‘De Zwaan’. Leuk detail is dat de Nederlands/Belgische grens door de voordeur van het pand loopt.IMG_0463

De Baerlebrug kruist de Mark, een nog intact beekdal. Helaas stond het riviertje droog.

fullsizeoutput_59e

Hier lag een voorpost van het leger van Willem I. In deze contreien moet het bataljon van Jacob van Slot hun eerste bivak hebben gehad.

fullsizeoutput_59f

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Veldtocht op de fiets

Morgen begint de 5-daagse fietstocht die ik ga maken langs de plaatsen van de Tiendaagse Veldtocht zoals Jacob van Slot, uit deel 1 van Machiel Dierks, die meemaakte. Het weer beloofd minstens net zo verzengend heet te worden als het was in die augustusdagen in 1830.

Op Facebook zal ik proberen dagelijks verslag te doen. Hier komt na afloop een uitgebreide terugblik.


Tussen Schelde en Rijn

hellegatthijsse

Hellegat met strekdam uit: Jac. P. Thijsse Onze Groote Rivieren

In de twintiger en dertiger jaren laaide de discussie op omtrent een betere verbinding over water tussen Antwerpen en het Hollands Diep. Bij de afscheiding van België, zowat honderd jaar eerder, hadden onze zuiderburen een vrije doorvaart naar het noorden bedongen. Door de aanleg van de spoorlijn Roosendaal naar Vlissingen werd die doorvaart belemmerd. Er werden kanalen gegraven  van Hansweert naar Wemeldinge en van Vlissingen naar Veere.  Op termijn bleek deze oplossing niet afdoende en de Belgen gaven aan een kanaal van Antwerpen naar Moerdijk te wensen.

Verschillende opties voor het te volgen tracé werden onderzocht. Een interessant voorstel in het licht van mijn boek over de Mooye Keene is het voorstel van W P G (Wim) Assmann, journalist en later hoofdredacteur van het katholieke blad De Grondwet (voorloper van BN/De Stem).

kanall

Kaartje met het tracé door West-Brabant, volgens het voorstel van W. P. G. Assmann

Assmann projecteerde een kanaal dat vanuit de Oosterschelde boven Bergen op Zoom via Fort de Rovere naar de Roosendaalse Vliet en verder naar de Mark en door het stroomgebied van de Mooye Keene zou lopen.

Dit plan is door ‘Den Haag’ nooit serieus genomen. De uitvoering van de Schelde-Rijn verbinding moest zelfs wachten tot de jaren 70.

Meer over dit plan valt straks te lezen in het boek: ‘De Mooye Keene; geschiedenis van een zeearm’.

 


Rijks studio

Leuke toepassing van het Rijksmuseum. Je kan er werken uit het museum bewaren, die je interesseren. Ik gebruik hem als bronnensite. Ik vond er ondermeer deze kaart uit de 19de eeuw, met daarop de troepenbewegingen uit de tiendaagse veldtocht.

tiendaagse veldtocht


Slag geleverd

Zo, de beschrijving van De Tiendaagse Veldtocht, zoals Jacob van Slot die heeft beleefd, is af. Dat was geen sinecure. Eerst heb ik zoveel mogelijk feiten verzameld. Ik heb officiersverslagen gelezen, maar ook aantekeningen van soldaten. Zo heb ik me een beeld proberen te vormen van die tocht. Vooral de slag bij Kermt was een bloedige episode.
Nadat ik de gegevens had verzameld, begon het schrijven. Het was het moeilijkste stuk tot nu toe, maar ik geloof dat ik er in ben geslaagd een geloofwaardig beeld te schetsen dat lezenswaardig is.

 Slag bij Kermt  7 augustus 1831, aquarel op papier, 28,5 X 38 cm, A. von Geusau, 1835 (collectie Het Stadsmus Hasselt; het werk werd jaren geleden gestolen en is nog niet terecht). Op het schilderij zien we hoe het tweede regiment kurassiers, behorend tot het Belgisch Maasleger (links) stoot op Nederlandse grenadiers van de 13de of 17de afdeling (rechts). De uniformen zijn accuraat getekend. Links, een kerkgebouw, op de voorgrond een vurende batterij.

Slag bij Kermt 7 augustus 1831, aquarel op papier, 28,5 X 38 cm, A. von Geusau, 1835 (collectie Het Stadsmus Hasselt; het werk werd jaren geleden gestolen en is nog niet terecht). Op het schilderij zien we hoe het tweede regiment kurassiers, behorend tot het Belgisch Maasleger (links) stoot op Nederlandse grenadiers van de 13de of 17de afdeling (rechts). De uniformen zijn accuraat getekend. Links, een kerkgebouw, op de voorgrond een vurende batterij.


Tiendaagse veldtocht.

Ik heb op Googlemaps een kaartje gemaakt met de etappes van de Tiendaagse Veldtocht, zoals beschreven in het “Handschrift van een onbekende schutter” uit hetzelfde bataljon als Jacob van Slot.
Voor mij is het kaartje een hulpmiddel om de gebeurtenissen geografisch te duiden. Nu nog het verhaal vanuit het perspectief van een Hoornse jongeman die zich een jaar eerder als vrijwilliger heeft aangemeld.


De Schutterij in Roosendaal

Hoofdwacht van de Schutterij in Roosendaal

Op deze litho is de markt in Roosendaal te zien, zoals deze er in 1830 uitzag. De kerk is de St. Jan. In 1839 werdde toren vervangen en werd een portaal met zuilen in neo-classistische stijl toegevoegd. Verder lezen