Categorie archief: 19de eeuw

Mastboomhuis

Wat een charmant museum is het Mastboomhuis in Oud Gastel. Alhoewel, een museum mag het geloof ik niet genoemd worden. De museumjaarkaart is dan ook niet geldig. De toegang bedraagt €7,50. Daarvoor krijg je een introductiefilm te zien en een i-pad mee, met informatie over de verschillende ruimtes. Het onthaal is bijzonder gastvrij en de vrijwilligers die je begeleiden, geven de nodige extra uitleg.

het-mastboomhuis

Gister bezocht ik dit voormalige burgemeestershuis, waar de tijd lijkt gestold op het moment dat Henri Mastboom, de laatste bewoner in 1999 overleed.  In het huis was de tijd al eerder achtergebleven, want er werd zuinig geleefd en niets werd weggegooid. Daardoor is het hele huis een vreemde mengeling geworden van een 19de eeuws interieur met hedendaagse elementen in een uitgewoond pand.

Henri Mastboom komt naar voren als een excentrieke man die krampachtig vasthield aan het verleden. Zijn vermogen liet hij na aan een stichting die het huis heeft geconserveerd volgens het principe van ‘suspended decay’ (onderbroken verval). Dat laat een indruk na alsof je Henri ieder moment in zijn huis kan tegenkomen.

Ook zijn familie beschouwde Henri als  een excentriek man, om wie nogal eens gelachen werd. In het fragment van radio Idzerda komt zijn achterneef Johan van der Pol aan het woord, die een boekje over zijn oudoom schreef.

De Stichting Mastboom-Brosens beheert een fonds en organiseert lezingen.

lezingen


Karrenmuseum Essen

Afgelopen dinsdag bezocht ik met mijn jeugdvriendin Anneke, tijdens ons 5-daagse fietstochtje, het karrenmuseum te Essen. Er is een veelheid aan wagens, karren en karretjes te zien die voor verschillende doeleinden werden gebruikt.

Er staat een omnibus

Omnibus

Omnibus

En er zijn heel wat verschillende rijtuigen

 

Je krijgt een goed beeld van vormen van huisnijverheid

Van vlas tot linnen

Van vlas tot linnen

Het karnen van boter.  Het proces werd aangedreven door een rad, waarin een hond (of ook wel een kalf) rondliep.

Ook de ambachten komen aan bod. Er zijn een wagenmakerij, een zadelmakerij en een smidse

En na het leven bleef het klassenonderscheid bestaan


Vlasmuseum

Gister is mijn 5-daagse vakantie begonnen. Met jeugdvriendin Anneke in ons eigen West/Brabant .

We bezochten het vlas- en suikermuseum in Klundert. We kregen er een privérondleiding van een oud-vlasbewerker.

Het was binnen eigenlijk te donker voor goede foto’s met de i- phone, maar een paar beelden om een indruk te geven.


Het was een zeer informatief bezoek. De opstelling laat het hele proces van oogst tot gereed product zien. We hebben gezien hoe het vlas over de hekel wordt gehaald en we weten nu dat een zwingelspaan iets heel anders is dan een dorsvlegel.

Behalve de volgorde van het verwerkingsproces was ook de mechanisatie doorheen de tijd zichtbaar gemaakt.

Wie ooit in Klundert komt, kan ik een bezoek zeker aanraden.


Van Raaltehuis

IMG_0110

Van het voorjaar heb ik met Paul een bezoek gebracht aan Ommen om het van Raaltehuis te zien. In dit huis was de theologische school van Albert van Raalte die een belangrijke rol speelt in het leven van Machiel Dierks. Het gebouwtje was zodanig vervallen, dat de aanblik mij somber stemde over de toekomst van het pand.

Inmiddels heb ik naar aanleiding van het verschijnen van deel 2 van Machiel Dierks, contact gehad met dhr. Heijink, voorzitter van de Stichting Van Raaltehuis. Hij had verheugend nieuws.  Er is een nieuwe bestemming voor het pand gevonden. Voor wie daarover meer wil weten kijk op de website van de stichting.

IMG_0111

In Ommen staat ook deze prachtige beuk als herinnering aan dominee van Raalte. Hij zou door de predikant zelf zijn geplant in de tuin van de pastorie.

Een fragmentje uit deel 2 van Machiel Dierks:

Albert brengt zijn paard tot stilstand voor het huis aan het Bouweind. Uit de koets stapt Christien met de baby op haar arm. Jennigje volgt met de kleine Albert. Twee jaar is hun oudste alweer. Albert heeft een benoeming gekregen in Ommen. Vanuit de nieuwe woonplaats zal het eenvoudiger voor hem zijn naar de omliggende gemeentes in de provincie te reizen.

In de loop der jaren zijn de vervolgingen afgenomen. Albert krijgt nog wel eens een boete voor illegaal preken en een enkele keer wordt hij uitgejouwd, maar er is eindelijk een relatieve rust rond de afgescheiden gemeentes.

De dominee geeft de leidsels over aan Egbert ten Tooren. De bakker, bij wie hij zo vaak onderdak vond tijdens zijn predikingen hier in Ommen, is gekomen om de familie te verwelkomen in de pastorie. De geloofsgemeente heeft het huis gekocht en er wordt een kerk gebouwd aan de Bouwstraat. Albert heeft in beiden een aanzienlijk bedrag gestoken van het geld dat Christien van haar ouders had geërfd.
‘Het ligt er toch maar. We kunnen er best wat van gebruiken’, had hij tegen Christien gezegd en zij had daarmee ingestemd.
Als Albert de voerman heeft betaald, neemt hij zijn vrouw bij de arm en loopt met haar het tuinpad op.
‘En?’ vraagt hij. ‘Kan het je goedkeuring dragen?’
‘Het is een prachtig huis Albert en wat ligt het mooi tussen het groen.’
‘En wat dacht je van de tuin. Daar kunnen de kinderen straks heerlijk spelen en er is plaats genoeg voor het paard en misschien kunnen we wel een koe houden voor de melk.’
‘Ga jij die melken dan?’ Een glimlach verschijnt op Christiens gezicht bij de gedachte aan haar man onder de koe.
‘Gerust’, zegt Albert en lacht met haar mee.


Met de schrik vrij

Op zoek naar gegevens uit 1850 op de krantensite Delpher, kwam ik dit berichtje tegen. Op het traject Den Haag – Leiden reed de eerste trein in 1843.

treinongeluk 1850

Uit dat jaar dateert ook het eerste station in de weilanden buiten de toenmalige stad.

afb6

 


Gari Melchers

Het schilderij dat ik gister liet zien en waarin ik Leentje, de jonge vrouw van Machiel Dierks in  herkende, is geschilderd door Gari Melchers. Ik had nog nooit van deze schilder gehoord, maar vond hem op internet toen ik naar onderstaand schilderij van het heilig avondmaal zocht.

9-gari-melchers-communion

Ik was het hier tegengekomen tijdens mijn zoektocht naar details over de vervolgingen van ds. Albert van Raalte, die als jongeman in deel  1 van Machiel Dierks een belangrijke rol speelt.

Schilderijen helpen mij soms me in te leven in de personages in mijn boeken. Dat geldt zeker voor de persoon van de afgescheiden dominee van Raalte, over wie overigens ook in geschreven vorm veel te vinden is.

10-slaapt-ze-of-bidt-ze

Ik wilde echter meer over de schilder van deze schilderijen weten. Zijn naam is Gari Melchers, een Amerikaan, die aan het eind van de 19de eeuw ondermeer in Egmond aan Zee werkte.

Meer over hem is hier en hier te vinden of bekijk onderstaand filmpje.


Dirk Blikman Kikkert

Deel 2 van Machiel Dierks vordert gestaag. Een belangrijke rol in dit deel is weggelegd voor Dirk Blikman Kikkert, een historische figuur. Hij was de zwager van Albert van Raalte en een welgesteld ondernemer. Hij is cargadoor, fabriekseigenaar en heeft aandelen in verschillende schepen en verzekeringsmaatschappijen.

Op zoek naar informatie over de man vond ik het woonadres van de familie aan het eind van de jaren 1840, wanneer hij zijn rol speelt in het leven van Machiel.

ddd_010090377_mpeg21_p004_image

De Buitenkant ligt op het Waalseiland aan het Oosterdok. Ik heb onderstaande afbeeldingen gebruikt om me te laten inspireren tot het volgende korte fragment:

Dirk Blikman Kikkert zit achter het Engelse mahoniehouten bureau in zijn werkkamer. Hij leunt achterover, zijn handen achter zijn hoofd en kijkt tevreden het vertrek rond. Het huis aan de Buitenkant aan het Oosterdok bevalt hem buitengewoon. Onlangs zijn ze verhuisd van het Singel naar het Waalseiland. Hier wonen reders, bevrachters en verzekeraars bij elkaar. Het is een mooie historische plek, van waaruit van oudsher de schepen vertrokken naar de oost. Dirk neemt een briefomslag van de stapel post op zijn bureau. Verbaasd kijkt hij naar het handschrift van zijn zwager Albert van Raalte. Nu al een brief, maar ze zijn nog maar juist vertrokken uit Rotterdam. Albert moet hem geschreven hebben voor ze afreisden. 

Nieuwsgierig naar wat zijn compagnon en schoonbroer te melden heeft, verbreekt hij het zegel en vouwt het papier open.

a947ee65-2748-0999-0da7-5fa9b4d9ed7c

Gezicht van de Oosterdoksdijk op de Landswerf en de Buitenkant. 

 

934e3706-576b-8674-1284-ad0233ba27a1

Buitenkant in westelijke richting