Verboden te lezen!

Dat een dagloner als Machiel beter leert lezen van een pastoor ligt niet voor de hand. De pastoor had dan ook zijn redenen.

Lees het artikel: Verboden te lezen; censuur in de 19de eeuw:

“Tot diep in de 19de eeuw keurden geestelijken het lezen door het gewone volk af. Lezen zou lui maken, tijdsverspilling zijn of eenvoudige mensen op de verkeerde ideeën brengen. Vooral romans waren slecht: ze hadden een afstompende werking op het geweten en verslapten de wil.”

Portret van Emile Zola door Edouard Manet, 1867 – 1868. Musee d’Orsay, Parijs.  Wikimedia commons
Portret van Emile Zola door Edouard Manet, 1867 – 1868. Musee d’Orsay
Wikimedia commons

Albert van Raalte

Sociëteit Minerva in Leiden; 1830
Sociëteit Minerva in Leiden; 1830

Een van de hoofdpersonen in mijn boek is de historische Albert van Raalte, de latere stichter van Holland, Michigan. Hij was één van de voormannnen van de afscheiding van 1834. Deze beweging zette zich af tegen verlichtte tendenzen binnen de Hervormde Kerk ten tijde van Willem I.

De vader van Albert van Raalte was dominee in Fijnaart van 1828 – 1833. Het is dan ook meer dan waarschijnlijk dat Albert meerdere malen in Fijnaart is geweest. Met name voor de zomer van 1832 zijn daarvoor zeer sterke aanwijzingen. van Raalte studeerde toen in Leiden, waar juist de cholera epidemie woedde. De cholera bewerkstelligt een keerpunt in zijn leven.

Voor die tijd was Albert als de meeste studenten in die tijd lid van de sociëteit. Deze levenswijze keerde hij in de zomer van 1832 de rug toe.

In mijn boek ontmoet hoofdpersoon Machiel deze Albert een paar keer, met de nodige gevolgen.

Roddels en Valse beschuldigingen

Wat is er aan de hand? In de mis neemt de pastoor het voor Machiel op en vaart uit tegen roddels en valse beschuldigingen. Waarom de pastoor dit doet blijkt in hoofdstuk 6.

Ik wilde wel graag weten op welke bijbeltekst de pastoor zich baseerde. Nu ben ik niet zo bijbelvast, dat ik daarbij een, twee, drie een paar versen weet te citeren, maar enig zoekwerk leverde Jacobus 4:11-12 op.

11 Spreek geen kwaad van elkaar, broeders en zusters. Wie kwaadspreekt van een ander of een ander veroordeelt, spreekt kwaad van de wet en veroordeelt de wet. En als u de wet veroordeelt, handelt u niet naar de wet, maar treedt u op als rechter.

12 Er is maar één wetgever en rechter: hij die bij machte is te redden of in het verderf te storten. Maar wie bent u, om uw naaste te veroordelen?

En hoe verloopt dan zo’n mis? Weliswaar heb ik op een katholieke middelbare school gezeten en verschillende keren een mis bijgewoond, maar ik had geen idee hoe die liturgie is/was opgebouwd? Hier bood wikipedia uitkomst en een plaatje.

 Messe_mit_Wandlungskerze_Beuron